Kütüphane

Hibrit Öğrenme Sözlüğü

Kurumsal öğrenmenin ve yapay zekâ çağında hibrit öğrenmenin temel kavramlarının kısa ve net tanımları. 45 kavram; her birinin örneği, sık yapılan hatası ve ilgili araçlarıyla kendi sayfası var.

360° geri bildirim

Bir kişinin davranışlarının yöneticisi, ekip arkadaşları, ekibi ve kendisi tarafından değerlendirildiği çok kaynaklı geri bildirim yöntemidir.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Eğitimin etkisi nasıl ölçülür? →

70-20-10 modeli

Öğrenmenin yüzde 70’inin işteki deneyimden, yüzde 20’sinin başka insanlardan, yüzde 10’unun resmî eğitimden geldiğini öne süren yaygın bir çerçevedir.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Ne nerede öğrenilir? Format karması →

Açılış oturumu (kick-off)

Programın başında katılımcıları ve yöneticilerini aynı hedefe bağlayan oturumdur: neden buradayız, başarı neye benzeyecek, kimden ne bekleniyor?

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Hibrit Öğrenme Motoru →

ADDIE

Öğretim tasarımında beş aşamalı klasik süreç modelidir: analiz, tasarım, geliştirme, uygulama ve değerlendirme.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Hibrit program nasıl tasarlanır? →

AI koç

Atölyeler arasında katılımcıya hazırlık soruları, yansıtma soruları ve hatırlatmalarla eşlik eden yapay zekâ destekli yardımcıdır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Yapay zekâ ile hibrit öğrenme →

AI pratik partneri

Katılımcının bir yapay zekâ ile rol oyunu, senaryo provası ve zor konuşma pratiği yaptığı ve anında geri bildirim aldığı formattır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Yapay zekâ ile hibrit öğrenme →Ne nerede öğrenilir? Format karması →

Akran öğrenmesi

Katılımcıların birbirlerinin deneyiminden öğrendiği, birbirine geri bildirim verdiği ve birlikte çalıştığı öğrenme biçimidir.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Ne nerede öğrenilir? Format karması →

Aralıklı tekrar (aralıklama etkisi)

Aynı çalışma süresinin tek seferde değil, zamana yayılarak kullanılmasının daha kalıcı öğrenme sağlamasıdır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Mikro öğrenme ve aralıklı tekrar →

Başarı Vakası Yöntemi

Robert Brinkerhoff’un 2003’te kitaplaştırdığı, bir programın etkisini ortalamaya değil uçlara bakarak inceleyen değerlendirme yöntemidir.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Eğitimin etkisi nasıl ölçülür? →

Bloom taksonomisi

Öğrenme hedeflerini bilişsel karmaşıklığa göre sınıflandıran çerçevedir. Benjamin Bloom ve arkadaşlarının 1956 tarihli çalışmasına dayanır; 2001’de Anderson ve Krathwohl tarafından güncellenmiştir.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Ne nerede öğrenilir? Format karması →Format Karması Seçici →

Davranış kanıtı

Bir saha görevinde davranışın gerçekleştiğini gösteren somut izdir: kısa bir not, bir çıktı, bir fotoğraf, bir ölçüm ya da iki cümlelik bir yansıtma.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Saha görevleri ve yöneticinin rolü →

Dürtme (nudge)

Seçenekleri kısıtlamadan, doğru davranışı kolaylaştıran ve hatırlatan küçük müdahalelerdir. Kavram Richard Thaler ve Cass Sunstein’ın 2008 tarihli Nudge kitabıyla yaygınlaştı.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Mikro öğrenme ve aralıklı tekrar →

E-öğrenme

Dijital ortamda, çoğunlukla katılımcının kendi hızında tamamladığı öğrenme içeriğidir: modül, video, etkileşimli senaryo, test.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Ne nerede öğrenilir? Format karması →

Geri çağırma pratiği

Bilgiyi yeniden okumak yerine hafızadan çağırmaya çalışarak öğrenmektir. Kısa vadede tekrar okumak daha iyi hissettirir; uzun vadede hatırlamaya çalışmak kazandırır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Mikro öğrenme ve aralıklı tekrar →

Harmanlanmış öğrenme

Yüz yüze ve çevrimiçi öğrenme etkinliklerinin bir program içinde birleştirilmesidir. Karma öğrenme olarak da anılır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Hibrit öğrenme nedir? →Ne nerede öğrenilir? Format karması →

Hibrit öğrenme

Kurumsal anlamıyla; yüz yüze, dijital ve iş başında öğrenmeyi tek bir yolculukta birleştiren, davranışı başta ölçen ve sonuçta sahada kanıtlayan öğrenme tasarımıdır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Hibrit öğrenme nedir? →Hibrit Öğrenme Olgunluk Testi →

Hibrit Öğrenme Motoru (Davranıştan Etkiye™)

Davranış değişimi hedefleyen bir öğrenme programını altı fazda kuran tasarım modelidir: Ölç, Hizala, Derinleş, Sürekli Kıl, Uygula ve Kutla & Ölç.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Hibrit Öğrenme Motoru →Hibrit Program Tasarımcısı →

İnsan onaylı içerik

Yapay zekânın ürettiği öğrenme içeriğinin, bir konu uzmanı ve gerekiyorsa kurumun ilgili birimi onaylamadan katılımcıya ulaşmamasıdır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Yapay zekâ ile hibrit öğrenme →Öğrenme Tasarımı Prompt’ları →

İş akışında öğrenme

Öğrenmenin işten ayrı bir zamanda değil, işin içinde ve ihtiyaç anında gerçekleşmesidir. Kavram Josh Bersin’in 2018’de kullanmasıyla yaygınlaştı.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Ne nerede öğrenilir? Format karması →Dağınık saha ekiplerinde öğrenme →

Karşılaştırma grubu

Programa katılmayan ya da henüz katılmamış benzer bir grubun, iş göstergesindeki değişimi programın etkisinden ayırmak için referans olarak kullanılmasıdır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Eğitimin etkisi nasıl ölçülür? →

Kirkpatrick modeli

Eğitim değerlendirmesini dört düzeyde ele alan modeldir: reaksiyon, öğrenme, davranış ve sonuç. Donald Kirkpatrick’in 1950’lerin sonunda tanımladığı düzeyler, 1959’da yayımlanan makale dizisiyle yaygınlaştı.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Eğitimin etkisi nasıl ölçülür? →Etki Ölçüm Planlayıcı →

Kişiselleştirilmiş öğrenme

Öğrenmenin içeriğinin, örneklerinin, hızının ve zorluğunun kişinin rolüne, deneyimine ve ölçüm sonuçlarına göre uyarlanmasıdır. Uyarlamanın katılımcının cevaplarına göre otomatik yapıldığı biçimine uyarlanabilir öğrenme denir.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Yapay zekâ ile hibrit öğrenme →

Kohort

Bir programı aynı anda başlayıp birlikte yürüyen katılımcı grubudur.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Hibrit program nasıl tasarlanır? →

Kuruma özel bilgi tabanı

Yapay zekânın cevaplarını genel bilgiye değil, kurumun onaylı belgelerine dayandırmasını sağlayan yapıdır. Teknik dilde çoğunlukla erişimle güçlendirilmiş üretim (RAG) olarak anılır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Yapay zekâ ile hibrit öğrenme →

Kurumsal akademi

Bir kurumun stratejik yetkinliklerini geliştirmek için kurduğu, programları, içerikleri ve öğrenme altyapısını bir çatı altında toplayan yapıdır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Hibrit öğrenme nedir? →Hibrit Öğrenme Olgunluk Testi →

Mikro öğrenme

Tek bir öğrenme hedefine odaklanan, birkaç dakikada tamamlanan kısa öğrenme birimleridir: kısa video ya da metin, senaryo sorusu, hatırlatma, yansıtma.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Mikro öğrenme ve aralıklı tekrar →Öğrenme Tasarımı Prompt’ları →

Oyunlaştırma

Puan, rozet, seviye, liderlik tablosu ve meydan okuma gibi oyun unsurlarının öğrenme programlarına eklenmesidir.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Dağınık saha ekiplerinde öğrenme →

Öğrenme deneyimi platformu (LXP)

Çalışanın ilgisine, rolüne ve davranışına göre içerik öneren, farklı kaynaklardan içeriği bir araya getiren, kullanıcı odaklı öğrenme platformudur.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Hibrit öğrenme nedir? →

Öğrenme ihtiyaç analizi

Bir iş sorununun hangi kısmının öğrenmeyle, hangi kısmının başka yollarla (süreç, araç, hedef, yetki) çözüleceğini belirleyen analizdir.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Hibrit program nasıl tasarlanır? →Öğrenme Tasarımı Prompt’ları →

Öğrenme transferi

Eğitimde öğrenilen bilgi, beceri ve davranışların işte uygulanması ve zaman içinde sürdürülmesidir.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Eğitim neden sahaya yansımaz? →Eğitim Etkisi Hesaplayıcı →

Öğrenme yolculuğu

Bir öğrenme hedefinin tek bir etkinlik yerine, haftalara yayılan ve farklı formatları birbirine bağlayan bir akış olarak tasarlanmasıdır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Hibrit program nasıl tasarlanır? →Hibrit Program Tasarımcısı →

Öğrenme yönetim sistemi (LMS)

Öğrenme içeriklerinin dağıtıldığı, kayıtların, atamaların ve tamamlanma durumlarının izlendiği yazılımdır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Eğitimin etkisi nasıl ölçülür? →

Performans desteği

Çalışanın bir işi doğru yapmasını, o işi yaparken destekleyen araçlardır: kontrol listesi, kısa kılavuz, karar ağacı, soru sorulabilen asistan.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Ne nerede öğrenilir? Format karması →Format Karması Seçici →

Phillips ROI Metodolojisi

Jack Phillips’in geliştirdiği, eğitim değerlendirmesine dört düzeyin üzerine beşinci düzey olarak yatırım getirisini (ROI) ekleyen yaklaşımdır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Eğitimin etkisi nasıl ölçülür? →Eğitim Etkisi Hesaplayıcı →

Saha görevi

Programda öğrenilen bir davranışın gerçek işte, belirli bir sürede denenmesini isteyen kısa görevdir. Sonunda katılımcı bir kanıt paylaşır ve yöneticisi onaylar.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Saha görevleri ve yöneticinin rolü →Hibrit Program Tasarımcısı →

SAM (Ardışık Yaklaşım Modeli)

Michael Allen’ın 2012 tarihli Leaving ADDIE for SAM kitabıyla yaygınlaşan, öğretim tasarımında hızlı prototip ve yinelemeye dayanan modeldir.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Hibrit program nasıl tasarlanır? →

SCORM ve xAPI

E-öğrenme içeriklerinin öğrenme platformlarıyla konuşmasını sağlayan teknik standartlardır. SCORM içeriğin platformda çalışmasını ve tamamlanmasını izler; xAPI öğrenme deneyimlerini platform dışında da kaydedebilir.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Eğitimin etkisi nasıl ölçülür? →

T0/T1 ölçümü

Hedef davranışların ve iş göstergesinin programdan önce (T0) ve programın sonunda (T1) aynı yöntemle ölçülmesidir.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Eğitimin etkisi nasıl ölçülür? →Etki Ölçüm Planlayıcı →

Ters yüz sınıf

Bilginin bir araya gelmeden önce dijital olarak aktarıldığı, yüz yüze zamanın ise uygulama, tartışma ve pratiğe ayrıldığı tasarımdır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Ne nerede öğrenilir? Format karması →Hibrit Öğrenme Motoru →

Transfer iklimi

Katılımcının eğitimden döndüğü iş ortamının, öğrenileni uygulamayı ne ölçüde desteklediğidir: yönetici ve akran desteği, uygulama fırsatı, geri bildirim ve ödüllendirme.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Eğitim neden sahaya yansımaz? →Saha görevleri ve yöneticinin rolü →

Unutma eğrisi

Öğrenilen bilginin zaman içinde nasıl kaybolduğunu gösteren örüntüdür: kayıp öğrenmenin hemen ardından en hızlıdır, sonra yavaşlar.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Mikro öğrenme ve aralıklı tekrar →

Uygulanmış Öğrenme Oranı

Programdaki saha görevlerinden, katılımcının uygulayıp kanıtını paylaştığı ve yöneticisinin onayladığı görevlerin, planlanan görevlere oranıdır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Saha görevleri ve yöneticinin rolü →Eğitimin etkisi nasıl ölçülür? →

Uzaktan eğitim

Eğitmen ve katılımcının fiziksel olarak ayrı yerlerde olduğu öğretimdir. Canlı (eşzamanlı) ya da kayıtlı (eşzamansız) yürüyebilir.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Hibrit öğrenme nedir? →Ne nerede öğrenilir? Format karması →

Yetkinlik modeli

Bir kurumun belirli roller için beklediği bilgi, beceri ve davranışları tanımlayan çerçevedir; genellikle gözlenebilir davranış göstergeleriyle yazılır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Hibrit program nasıl tasarlanır? →

Yönetici sohbeti

Katılımcı ile yöneticisinin program öncesinde, ortasında ve sonrasında yaptığı kısa ve yapılandırılmış konuşmalardır.

Tanım, örnek ve sık yapılan hata →Saha görevleri ve yöneticinin rolü →Eğitim neden sahaya yansımaz? →